e-mail: L.martyniak@imuz.edu.pl,
tel.: 0 22 720 05 31 do 38 w. 159, tel. kom.: 0 504 16 75 25

Przedmiot zaliczany jest do przedmiotów kierunkowych na kierunku: gospodarka przestrzenna .
Realizowany jest w 4 semestrze studiów w wymiarze:

• godziny obliczeniowe (45'): wykłady - 10 godz.; ćwiczenia - 20 godz.
• godziny realizowane (50'): wykłady - 9 godz.; ćwiczenia - 18 godz.

W ramach wykładów treści programowej przedmiotu studenci zapoznają się z tematyką obejmującą zagadnienia związane z funkcjonowaniem przyrody na wszystkich poziomach organizacji organizmów. Takie jak: populacja i podstawowe jej cechy, zależności pokarmowe w biocenozie, obieg materii i przepływ energii w ekosystemie oraz fizjologiczne aspekty związku człowieka ze środowiskiem. Przywiązuje się dużą wagę do kształtowania sfery moralnej i etycznej człowieka, jego stosunku do otaczającej go przyrody, zapoznania się z Międzynarodowymi regulacjami prawnymi ustalającymi normy międzynarodowe.

Przedmiot zakończony jest egzaminem (semestr letni - zaliczeniem) .

1. Wprowadzenie w tematykę przedmiotu - terminologia.
   
   Ekologia jako nauka, interdyscyplinarny charakter ekologii Podstawowe pojęcia i zakres badań ekologii, Podstawowe działy ekologii: autekologia, synekologia; ekologia behawioralna, ekologia fizjologiczna; ekologia stosowana (ze względu na użytkowanie- ekologia rolnicza). Podział ekologii na typy środowisk: ekologia morska, słodkowodna, lądowa. Etyka ekologiczna
   
   Ćwiczenia: Kształtowanie zachowań proekologicznych społeczności lokalnych: zachowania i działania przyjazne środowisku przyrodniczemu, walory przyrodnicze gminy, rezerwat "Stawy Raszyńskie", funkcje promocji ekologicznej: informacyjna, pobudzająca i nakłaniająca, konkurencyjna; środki promocji ekologicznej
2. Układy przyrodnicze - poziomy organizacji
   
   Organizacja systemów ekologicznych, hierarchia złożoności; pojęcia: organizm, populacja, biocenoza, ekosystem, biom, biosfera, biotop, środowisko, siedlisko, nisza ekologiczna.
   
   Ćwiczenia: Analiza podstawowych pojęć ekologicznych. Przegląd wybranych Międzynarodowych regulacji prawnych ustalających normy w zakresie utrzymania i ochrony przyrody, obligujące Polskę (organizacje, konwencje)
3. Autekologia, relacje: organizm - środowisko.
   
   Układy i czynniki ekologiczne (biotyczne, abiotyczne, antropogeniczne), działanie czynników ekologicznych (akcje, reakcje, koakcje), czynniki środowiskowe działające na organizm bezpośrednio i pośrednio, adaptacja organizmów do środowiska, prawa opisujące tolerancje organizmów, (minimum i maksimum Liebiga, prawo Shelforda) reguły w odniesieniu do zasady tolerancję organizmów
   
   Ćwiczenia: Oddziaływanie organizmów względem siebie na podstawie sąsiedztwa roślin- sporządzenie tabeli na podstawie danych z ODR Przysiek, 1986; zakres tolerancji ekologicznej organizmów (gatunki steno - wąski i eury-szeroki - topowe, zależność aktywności organizmu od natężenia czynnika (temperatura, woda), Podział roślin na grupy ekologiczne wg różnych czynników środowiska - sporządzenie tabeli
4. Ekologia populacji
   
   Populacja funkcjonująca jako system, (a nie tylko zbiór osobników). Elementy struktury populacji (wielkość i liczebność, struktura przestrzenna, struktura wiekowa, struktura płci, struktura socjalna, struktura genetyczna), czynniki rządzące liczebnością populacji: pojemność ekologiczna środowiska, ujemne interakcje między populacjami, warunki klimatyczne (temperatura, opady), czynniki glebowo-wodne
   
   Ćwiczenia: Struktura ekologiczna i dynamika populacji.
   1. Na podstawie danych zamieszczonych w Roczniku Statystycznym obliczenie zagęszczenia na 1 km² ludności świata, kontynentów i Polski w podanych latach, a następnie przedstawienie na wykresach trendu zmian liczebności i zagęszczenia w latach.
   2. Konstruowanie tabeli życia dla kohorty i wyznaczenie krzywej przeżywania.
   3. Przedstawienie wieku populacji ludzkiej i trendu rozwojowego
5. Typy interakcji między populacjami
   
   Oddziaływania typu: neutralnego (neutralizm), dodatniego (komensalizm, protokooperacja, mutalizm), ujemnego (konkurencja, amensalizm, pasożytnictwo, drapieżnictwo)
   
   Ćwiczenia: ćwiczenia w terenie; " ścieżka ekologiczna", rejestrowanie różnorodności biologicznej w rezerwacie "Stawy Raszyńskie"
6. Biocenoza; procesy biocenotyczne.
   
   Podstawowe funkcje biocenozy(gospodarka energią, gospodarka materią), sukcesja i jej znaczenie. Homeostaza. Struktura troficzna biocenozy (producenci, konsumenci, reducenci) Łańcuchy i sieci troficzne, sieci zależności pokarmowych, poziomy troficzne, piramidy pokarmowe
   
   Ćwiczenia: Analiza sieci troficznej ekosystemu
   
7. Funkcjonowanie ekosystemu;
   
   Produktywność ekosystemów; produkcja pierwotna, producenci(świat roślin), produkcja wtórna, konsumenci (zwierzęta, a także: wirusy, bakterie i grzyby, odżywiające się roślinami)
   
   Ćwiczenia: Funkcjonowanie ekosystemu w aspekcie gospodarowania energią i materią - analiza materiału na podanych przykładach, zajęcia terenowe - wybrane ekosystemy
8. Obieg materii, przepływ energii w ekosystemie, dynamika układów przyrodniczych
   
   Piramidy troficzne, piramidy energetyczne
   
   Ćwiczenia: graficzne przedstawienie treści wykładu na podanych przykładach w różnych ekosystemach, wykazanie różnic między ekosystemem wodnym i lądowym
9. Cykle biogeochemiczne.
   
   Obieg węgla w przyrodzie, obieg azotu w przyrodzie, człowiek a cykle biogeochemiczne
   
   Ćwiczenia: Krążenie materii i pierwiastków w przyrodzie

1. Banaszak J., Wiśniewski H ., 1999. Podstawy ekologii. Wyd. Uczelniane WSP w Bydgoszczy
2. Pyłka-Gutowska E. 2000. Ekologia z ochroną środowiska. Wyd. Oświata, Warszawa
3. Umiński T. 1999. Ekologia-Środowisko-Przyroda. Wyd. Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa

1. Jones A. i in 2002. Nauki o środowisku ćwiczenia praktyczne(wybrane działy) PWN
2. Kalinowska A., 1994. Ekologia wybór przyszłości. Warszawa
3. Kozłowski S. 2001. Ekorozwój, PWN
4. Moszyńska B., Kotowski W ., 2001 . Oddziaływanie organizmów z polem elektromagnetycznym. PAN, Warszawa
5. Ochrona różnorodności biologicznej oraz turystyka w Kampinowskim Parku Narodowym. Rocznik Naukowy, Nr 1/2003, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Turystyki i Rekreacji w Warszawie, 61-75
6. Richling A. 1998 . Ekologia krajobrazu, PWN
7. Strzałko J., Mossor-Pietraszewska T .2001. Kompendium wiedzy o ekologii. PWN, Warszawa-Poznań
8. Wiśniewski H. G. Kowalewski G ., 2000. Ekologia z ochroną i kształtowaniem środowiska. Wyd. AGMEN.
9. Zasoby przyrody w Polsce, 2003.Raport. Stan środowiska w Polsce w latach 1996-2001, IOŚ, Warszawa