Przedmiot zaliczany do przedmiotów specjalnościowych i specjalizacyjnych na kierunku ochrona środowiska, realizowany w 5 semestrze studiów niestacjonarnych.

Podstawową metodą nauczania przedmiotu jest wykład połączony z ćwiczeniami. Wykładami objęte będą zagadnienia inżynieryjne związane z zaopatrzeniem ludności w wodę oraz odbiorem i unieszkodliwianiem ścieków, osadów ściekowych i odpadów. Wykłady w szczególności będą dotyczyć takich elementów jak:

Elementy składowe i klasyfikacje systemów wodociągowych wg różnych kryteriów (zasięg, sposób zasilania w wodę, liczba źródeł wody, liczba stref ciśnienia).

Źródła wody, ujęcia wód podziemnych, powierzchniowych, infiltracyjnych, źródlanych. Strefy ochronne ujęć wody. Układy sieci wodociągowych. Przewody wodociągowe. Przeznaczenie i klasyfikacja zbiorników wodociągowych.

Jakość wody, uzdatnianie wód podziemnych, uzdatnianie wód powierzchniowych, specjalne metody uzdatniania wody, urządzenia do chłodzenia wody.

Rodzaje i charakterystyki pomp i układów pomp. Charakterystyka hydrauliczna przewodu. Dobór agregatów pompowych. Pompownie.

Podstawowe elementy i klasyfikacja systemów kanalizacyjnych. Kanalizacja grawitacyjna, podciśnieniowa i ciśnieniowa.

Skład ścieków i warunki ich odprowadzania do odbiornika. Metody oczyszczania ścieków komunalnych i ścieków przemysłowych. Indywidualne oczyszczalnie ścieków.

Rodzaje osadów ściekowych. Podstawowe procesy przeróbki osadów na oczyszczalni ścieków. Metody wykorzystywania i unieszkodliwiania osadów ściekowych.

Klasyfikacja odpadów. Skład i właściwości technologiczne osadów komunalnych. Sposoby odzysku i unieszkodliwiania odpadów.

Zasady wyboru lokalizacji składowisk. Rodzaje składowisk. Projektowanie pojemności, robót ziemnych i uszczelnień. Odwodnienie i odgazowanie składowiska. Zamknięcie i rekultywacja składowiska.

Ćwiczenia będą ukierunkowane na wyznaczanie wartości podstawowych parametrów projektowych komunalnej oczyszczalni ścieków (wymiary krat, piaskowników, osadników wtórnych, komór osadu czynnego, wydajności pomp recyrkulacyjnych i napowietrzających) oraz na projektowanie tras kanałów ściekowych i ich obciążenia ściekami oraz na projekcie przekroju poprzecznego wybranego odcinka kanału ściekowego. Ćwiczenia stanowić będą kontynuację ćwiczeń z przedmiotu gospodarka wodno-ściekowa i odpadowa, kończących się bilansem ścieków i ładunków zanieczyszczeń z konkretnej jednostki osadniczej.

1. Poznanie i trwałe opanowanie przez studentów podstawowych wiadomości odnośnie rodzajów, parametrów technicznych i ogólnych zasad projektowania podstawowych urządzeń części mechanicznej i biologicznej komunalnej oczyszczalni ścieków; rodzajów i zasad projektowania przydomowych oczyszczalni ścieków, w szczególności zaś osadników gnilnych, drenaży rozsączających i glebowo-roślinnych oczyszczalni ścieków; rodzajów i zasad doboru pomp i układów pomp wodociągowych i kanalizacyjnych oraz rodzajów, parametrów technicznych i zasad projektowania składowisk odpadów komunalnych.
2. Poznanie i trwałe opanowania wiedzy, umiejętności, sprawności i nawyków posługiwania się wiedzą dotyczącą zasad wyboru technologii oczyszczania ścieków komunalnych w jednostce osadniczej; podstaw teoretycznych i praktycznych wykonywania obliczeń projektowych i schematycznych rysunków mechanicznego i biologicznego stopnia oczyszczania ścieków komunalnych oraz wykonywania planów sytuacyjnych z trasami projektowanej sieci kanalizacyjnej, przepływami ścieków na poszczególnych odcinkach kanałów i ich wykorzystywania w projektowaniu przekroju poprzecznego kanału.
3. Rozwijanie w procesie nauczania zdolności poznawczych studentów poprzez kształcenie umiejętności dokonywania planowych, przemyślanych selektywnych, zakończonych wnioskami obserwacji, ćwiczenie uwagi dowolnej tj. koncentracji i stałości uwagi na określonym przedmiocie, rozwijanie wyobraźni tj. zdolności tworzenia obrazu wg podanego opisu lub schematu, rozwijanie pamięci oraz kształcenie myślenia i zainteresowań intelektualnych.
4. Kształcenie charakteru - osobowości studenta, tj. aktywności, inicjatywy, zdyscyplinowania, stanowczości, wytrwałości, cierpliwości, samodzielności, opanowania, samokontroli, itp.

Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest pozytywny wynik zaliczenia ćwiczeń oraz egzaminu.

Celem egzaminu będzie sprawdzenie stopnia p oznania i trwałego opanowania przez studenta wykładanej wiedzy.

Tematyka wykładów

1. Systemy wodociągowe. Elementy składowe, klasyfikacje (1 godz. ).
2. Źródła wody, ujęcia, sieci i zbiorniki wody pitnej. Źródła wody, ujęcia wód podziemnych, powierzchniowych, infiltracyjnych, źródlanych. Strefy ochronne ujęć wody. Układy sieci. Przewody wodociągowe. Klasyfikacja zbiorników wodociągowych (1 godz. ).
3. Technologie uzdatniania wody (powtórzenie). Jakość wody, uzdatnianie wód podziemnych, uzdatnianie wód powierzchniowych, specjalne metody uzdatniania wody, urządzenia do chłodzenia wody (1 godz. ).
4. Pompy, układy pompowe i pompownie. Rodzaje i charakterystyki pomp i układów pomp. Charakterystyka hydrauliczna przewodu. Dobór agregatów pompowych. Pompownie. (1 godz. ).
5. Systemy kanalizacyjne. Podstawowe elementy i klasyfikacja. Kanalizacja grawitacyjna, podciśnieniowa i ciśnieniowa (1 godz. ).
6. Oczyszczalnie ścieków (powtórzenie) (1 godz. ).
7. Przeróbka i unieszkodliwianie osadów ściekowych. Rodzaje osadów. Podstawowe procesy przeróbki osadów na oczyszczalni ścieków. Metody wykorzystywania i unieszkodliwiania osadów ściekowych (1 godz. ).
8. Systemy gospodarki odpadami komunalnymi. Klasyfikacja odpadów. Właściwości technologiczne osadów. Sposoby unieszkodliwiania odpadów (1 godz. ).
9. Składowiska odpadów. Zasady wyboru lokalizacji składowisk. Rodzaje składowisk. Projektowanie pojemności, robót ziemnych i uszczelnień. Odwodnienie i odgazowanie składowiska. Zamknięcie i rekultywacja składowiska. (1 godz. ).

Tematyka ćwiczeń:

Opracowanie koncepcji usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych w wielofunkcyjnej jednostce osadniczej

1. Analiza danych wyjściowych do projektu komunalnej oczyszczalni ścieków. Sprawdzenie poprawności bilansu ścieków i ładunków zanieczyszczeń. ( 2 godz.)
2. Opracowanie koncepcji procesu technologicznego oczyszczania ścieków komunalnych w jednostce osadniczej oraz wykonanie obliczeń ilości skratek i szerokości komory krat ( 2 godz.)
3. Wykonanie obliczeń oraz szkicu widoku z góry i przekroju poprzecznego piaskownika (2 godz.)
4. Wykonanie obliczeń komory osadu czynnego oraz wydajności pomp napowietrzających. ( 2 godz.)
5. Wykonanie obliczeń wydajności pomp recyrkulacyjnych oraz podstawowych parametrów osadnika wtórnego. (2 godz.)
6. Wykonanie planu sytuacyjnego tras projektowanej sieci kanalizacyjnej i wyznaczenie odcinkowych odpływów ścieków (metodą powierzchni cząstkowych) ( 2 godz.)
7. Wyznaczenie natężenia przepływu ścieków w wybranym przekroju kanału i określenie wymiarów jego przekroju poprzecznego (2 godz.)
8. Opracowanie sprawozdania i wniosków końcowych ( 2 godz.)
9. Zaliczenie ćwiczeń ( 2 godz.)

1. Kwietniewski M., Olszewski W., Osuch-Pajdzińska E., 2002. Projektowanie elementów systemów zaopatrzenia w wodę. Oficyna Wyd. Politechniki Warszawskiej. Warszawa.
2. Błażejewski R., 2003. Kanalizacja wsi. Wyd. PZIiTS. Oddz. Wielkopolski. Poznań
3. Heidrich Z., Witkowski A., 2005. Urządzenia do oczyszczania ścieków. Wyd. "Seidel-Przywecki" Sp. z o.o. Warszawa
4. Rosik-Dulewska Cz., 2005. Podstawy gospodarowania odpadami. Wyd. Naukowe PWN Warszawa

1. Kacperski W. T., 2003. Inżynieria środowiska t. 2. Gospodarka odpadami. Wyd. Politechnika Radomska. Radom
2. Przewodnik do ćwiczeń z inżynierii środowiska. Pr. zb. pod red. L. Pływaczyka. 2003. Wyd. A.R. we Wrocławiu.
3. Rozp. Min. Środ. z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. Nr 168, poz. 1763).