Przedmiot zaliczany jest do przedmiotów specjalnościowych - fakultatywnych na kierunku: ochrona środowiska. Realizowany jest w 5 semestrze studiów (III rok) w wymiarze:

• godziny zajęć obliczeniowe (45'): wykłady - 30 godz.; ćwiczenia - 30 godz.
• godziny zajęć realizowane (50'): wykłady - 27 godz.; ćwiczenia - 27 godz.

ECTS: 5 pkt.

Podstawową metodą nauczania przedmiotu jest wykład połączony z ćwiczeniami. Zakresem przedmiotu objęte będą takie zagadnienia jak: 1) Cele, organizacja, zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. 2) Stan i tendencje rozwoju gospodarki wodnej oraz infrastruktury zaopatrzenia w wodę miast, osiedli wiejskich i przemysłu w Polsce. 3) Stan i tendencje rozwoju gospodarki ściekowej oraz infrastruktury usuwania i oczyszczania ścieków z miast, osiedli wiejskich i przemysłu w Polsce. 4) Jakość wód na ujęciach i wymagania dotyczące jakości wody uzdatnionej. 5) Rodzaje, właściwości i skład ścieków. 6 ) Odbiorniki i wymagany stopień oczyszczania ścieków. 7) Bilanse potrzeb wodnych oraz ilości ścieków i ładunków zanieczyszczeń. 8) Gospodarka wodno-ściekowa w przemyśle. 9) Gospodarka osadami ściekowymi i odpadami.

Główny temat ćwiczeń dotyczy komunalnej gospodarki wodno-ściekowej i odpadowej miejskiej wielofunkcyjnej jednostki osadniczej. Podstawowe zadania do realizacji to o pracowanie dla jednostki osadniczej bilansu zapotrzebowania na wodę i zrzutu ścieków oraz ładunków podstawowych zanieczyszczeń i masy odpadów komunalnych i przemysłowych, a także wyznaczenie na planie m. in. lokalizacji oczyszczalni ścieków, ujęć i stacji uzdatniania wody, tras sieci wodociągowej i kanalizacyjnej oraz lokalizacji składowiska odpadów komunalnych.

1. Poznanie i trwałe opanowanie przez studentów podstawowych wiadomości odnośnie celów, organizacji, zasad i warunków zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków; stanu i tendencji rozwojowych zaopatrzenia w wodę w Polsce, usuwania i unieszkodliwiania ścieków i odpadów; stanu czystości wód i wymagań dotyczących ich jakości; rodzaju, ilości, właściwości i składu ścieków; rodzaju odbiorników ścieków i wymagań, jakie muszą spełniać odprowadzane ścieki; gospodarki wodno-ściekowej w wybranych przemysłach; ilości, rodzajów odpadów i osadów ściekowych oraz sposobów ich unieszkodliwiania i wykorzystywania.
2. Poznanie i trwałe opanowania wiedzy, umiejętności, sprawności i nawyków posługiwania się wiedzą dotyczącą infrastrukturalnych możliwości rozwiązań gospodarki wodno-ściekowej w jednostce osadniczej, metod pomiaru i bilansowania zapotrzebowania na wodę oraz bilansowania ilości odprowadzanych ścieków i ładunków zanieczyszczeń oraz poprawności formalnej i merytorycznej sprawozdań (raportów) i wnioskowania.
3. Rozwijanie w procesie nauczania zdolności poznawczych studentów poprzez kształcenie umiejętności dokonywania planowych, przemyślanych, selektywnych, zakończonych wnioskami obserwacji, ćwiczenie uwagi dowolnej tj. koncentracji i stałości uwagi na określonym przedmiocie, rozwijanie wyobraźni tj. zdolności tworzenia obrazu wg podanego opisu lub schematu, rozwijanie pamięci oraz kształcenie myślenia i zainteresowań intelektualnych.
4. Kształcenie charakteru - osobowości studenta, tj. aktywności, inicjatywy, zdyscyplinowania, stanowczości, wytrwałości, cierpliwości, samodzielności, opanowania, samokontroli, itp.

Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest pozytywny wynik zaliczenia ćwiczeń oraz egzaminu ustnego (ew. pisemnego).

Celem egzaminu będzie sprawdzenie stopnia p oznania i trwałego opanowania przez studenta wykładanej wiedzy.

Tematyka wykładów

1. Wprowadzenie. Podstawowe akty prawne regulujące gospodarkę wodno-ściekową i odpadową. Podstawowe definicje. Cele, organizacja, zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Krajowe programy oczyszczania ścieków komunalnych i przemysłowych. (3 godz.).
2. Infrastruktura zaopatrywania w wodę (wodociągi) miast i wsi (3 godz.).
3. Infrastruktura ściekowa (kanalizacje) i odpadowa miast i wsi (3 godz.)
4. Stan i tendencje rozwoju gospodarki wodno-ściekowej i odpadowej oraz infrastruktury zaopatrzenia w wodę, odprowadzania i oczyszczania ścieków oraz infrastruktury gospodarki odpadowej miast, osiedli wiejskich i przemysłu. Wskaźniki zapotrzebowania na wodę miast i wsi. Wskaźniki zapotrzebowania na wodę przemysłu. Wskaźniki ilości ścieków i ładunków zanieczyszczeń miast i wsi. Wskaźniki ilości ścieków przemysłowych. Wskaźniki ilości odpadów komunalnych. M etody pomiaru i obliczania zapotrzebowania na wodę oraz ilości ścieków i ładunków zanieczyszczeń. Bilans zapotrzebowania na wodę. Bilans ilości zrzucanych ścieków. Bilans ładunku zanieczyszczeń w ściekach. (3 godz.).
5. Jakość wód na ujęciach i wymagania dotyczące jakości wody uzdatnionej. Wskaźniki jakości wody (fizyczne cechy wody, chemiczne wskaźniki jakości wody, biologiczne i bakteriologiczne właściwości wody). Jakość wód powierzchniowych i podziemnych w Polsce. Jakość wód powierzchniowych przeznaczonych do spożycia (w tzw. obszarach chronionych). Wymagania dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Jakość wody na potrzeby chłodzenia i procesów produkcyjnych (3 godz.).
6. Rodzaje, właściwości i skład ścieków. Ścieki komunalne (będące ściekami bytowymi i inne niż ścieki bytowe). Ścieki przemysłowe (biologicznie rozkładalne i inne niż ścieki biologicznie rozkładalne). Ścieki przemysłowe zasolone i wody z odwodnienia zakładów górniczych. Ścieki z oczyszczania gazów odlotowych z procesów termicznego przekształcania odpadów. Wody chłodnicze. Wody opadowe i roztopowe. Ścieki z przelewów burzowych komunalnej kanalizacji ogólnospławnej. Wody wykorzystane na potrzeby chowu lub hodowli ryb łososiowatych oraz innych organizmów wodnych ( 3 godz.).
7. Odbiorniki i wymagany stopień oczyszczania ścieków. Wody powierzchniowe płynące i wody stojące (jeziora) jako odbiorniki ścieków oczyszczonych, ich charakterystyka i procesy samooczyszczania. Środowisko glebowe (ziemia) jako odbiornik ścieków. Rolnicze wykorzystanie ścieków. Urządzenia wodne i kanalizacyjne jako odbiornik ścieków oczyszczonych (podczyszczonych). W arunki odprowadzania ścieków do odbiornika - wymagany efekt oczyszczania ścieków. Warunki odprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych ( 3 godz.).
8. Gospodarka wodno-ściekowa w przemyśle. Gospodarka wodno-ściekowa na przykładzie zakładów mleczarskich, cukrowniczych i galwanicznych. Zakładowe obiegi wody (otwarte, zamknięte, mieszane, szeregowe, równoległe). Obiegi wodno-parowe i in. (3 godz.)
9. Gospodarka osadami ściekowymi i odpadami. Rodzaje osadów ściekowych i odpadów oraz ich charakterystyka. Właściwości osadów ściekowych i odpadów oraz bilansowanie ich ilości. Zasady postępowania z odpadami (gromadzenie i transport, odzysk, unieszkodliwianie). Postępowanie z odpadami niebezpiecznymi (3 godz.).

Tematyka ćwiczeń: Komunalna gospodarka wodno-ściekowa i odpadowa wielofunkcyjnej jednostki osadniczej

1. Istniejący stan gospodarki wodno-ściekowej w miejskiej jednostce osadniczej, w wybranej miejscowości oraz w m. stołecznym Warszawa ( 3 godz.),
2. Infrastrukturalne oraz organizacyjne rozwiązania gospodarki wodno-ściekowej w jednostce osadniczej, w tym świetle Ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym oczyszczaniu ścieków z dnia 7 czerwca 2001 r. (Dz. U. Nr 72, poz. 747 z póź. zm. ) ( 3 godz.),
3. Bilanse zapotrzebowania na wodę w działalności bytowo-komunalnej
   i przemysłowej jednostki osadniczej ( 3 godz.),
4. Bilanse zrzutu ścieków bytowo-komunalnych i ścieków przemysłowych oraz bilanse zrzutu wód (ścieków) opadowych ( 3 godz.),
5. Bilanse średniego dobowego ładunku zanieczyszczeń (BZT 5, ChZT Cr, zawiesiny ogólnej, azotu ogólnego i fosforu ogólnego) odpływających z jednostki osadniczej w ściekach bytowo-komunalnych i w ściekach przemysłowych. Średnie dobowe obciążenie powierzchni jednostki osadniczej ściekami oraz ładunkami zanieczyszczeń (m 3/(d . ha), kg BZT 5/(d . ha), ...,) ( 3 godz.),
6. Istniejący stan gospodarki odpadowej w miejskiej jednostce osadniczej i w wybranej miejscowości. Bilanse masy odpadów, w tym osadów ściekowych usuwanych z jednostki osadniczej ( 3 godz.),
7. Infrastrukturalne oraz organizacyjne rozwiązania gospodarki odpadowej w jednostce osadniczej, w tym w świetle Ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz. U. Nr 62. poz. 628 z póź. zm. ) ( 3 godz.),
8. Opracowywanie sprawozdań pt. Komunalna gospodarka wodno-ściekowa i odpadowa miejskiej wielofunkcyjnej jednostki osadniczej ( 3 godz.) .
9. Prezentowanie publiczne (na forum grupy studentów) najważniejszych wniosków wynikających z przeprowadzonych prac ( 3 godz.) .

1. Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 621 z póź. zm.),
2. Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym oczyszczaniu ścieków z dnia 7 czerwca 2001 r. (Dz. U. Nr 72, poz. 747 z póź. zm.),
3. Ustawa Prawo Wodne z dnia 18 lipca 2001 roku (Dz. U. nr 115 poz. 1229 z póź. zm.),
4. Ustawa o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz. U. Nr 62. poz. 628 z póź. zm.)

1. Rozp. Min. Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody.
2. Rozp. Min. Infrastruktury z dnia 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych. (Dz. U. Nr 136. poz. 964)
3. Rozp. Min. Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. (Dz. U. Nr 61. poz. 417)
4. Rozp. Min. Środowiska z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia. (Dz. U. Nr 204, poz. 1728).
5. Rozp. Min. Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 r. w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych. (Dz. U. Nr 162 poz. 1008).
6. Rozp. Min. Środowiska z dnia 23 lipca 2008 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych. (Dz. U. Nr 143 poz. 896).
7. Rozp. Min. Środ. z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. Nr 137. poz. 984 z póź. zm.)
8. Rozp. Min. Środ. z dnia 15 grudnia 2008r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, których wprowadzanie w ściekach przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych wymaga uzyskania pozwolenia wodnego ( (Dz. U. Nr 229. poz. 1538)