Przedmiot zaliczany jest do przedmiotów kierunkowych na kierunku: ochrona środowiska.
Realizowany jest w 3 semestrze studiów (II rok) w wymiarze:

Studia niestacjonarne:

• godziny obliczeniowe (45'): wykłady - 20 godz.; ćwiczenia - 20 godz.
• godziny realizowane (50'): wykłady - 18 godz.; ćwiczenia - 18 godz.

ECTS: 8 pkt.

W ramach przedmiotu studenci otrzymują podstawowa wiedzę o procesach hydrologicznych kształtujących zasoby wodne w skali globu, regionu i zlewni oraz o metodach ilościowej i jakościowej oceny tych zasobów. Omawiane są również zagadnienia dotyczące ochrony przeciwpowodziowej i ochrony zasobów wodnych z uwzględnieniem wskazania najważniejszych źródeł zagrożeń oraz przejawów degradacji wód.

Przedmiot zakończony jest egzaminem ustnym obejmującym całość materiału przedstawionego na wykładach oraz zagadnienia przewidziane do samodzielnego opracowania na podstawie podanej literatury. Na egzaminie student losuje cztery pytania z listy pytań podanej na początku semestru. Poprawna odpowiedź na trzy pytania umożliwia zaliczenie przedmiotu na ocenę dostateczną, na cztery - dobrą. Student, który odpowiedział na ocenę dobrą może wylosować dodatkowe piąte pytanie i w przypadku udzielenia prawidłowej odpowiedzi otrzyma ocenę bardzo dobrą.

Przed przystąpieniem do egzaminu wymagane jest uzyskanie zaliczenia ćwiczeń.

Zaliczenie ćwiczeń odbywa się na podstawie:

1. oceny z kolokwium sprawdzającego nabycie umiejętności wykonywania podstawowych obliczeń hydrologicznych (0-50 punktów),
2. oceny zaliczeniowego ćwiczenia projektowego (0-30 punktów).
3. oceny aktywności studenta na zajęciach (0-20 punktów).

Wykłady

1. Definicja hydrologii jako dyscypliny naukowej i jej podział na specjalistyczne działy (1 godz.):
   hydrografia, hydrometria, limnologia, glacjologia, hydrogeologia, potamologia, hydrologia dynamiczna, hydrologia inżynierska.
2. Występowanie i obieg wody w przyrodzie (2 godz.):
   Bilans wodny Ziemi. Dyspozycyjne i odnawialne zasoby wodne. Geneza, typologia i uwarunkowania środowiskowe kształtowania się zasobów wodnych.
3. Obiekty i jednostki hydrograficzne oraz ich wydzielanie (2 godz.): dorzecze, zlewnia, zlewisko, zlewnie rzek i zlewnie jezior, zlewnia cząstkowa i zlewnia różnicowa, zlewnie bifurkujące, zlewnie bezodpływowe, zlewnie antropogeniczne, obiekty hydrograficzne: punktowe, liniowe i obszarowe, wododział i jego wyznaczanie.
4. Mokradła, jeziora naturalne i sztuczne (2 godz.):
   definicje, geneza, typy zasilania, termika i wahania stanów.
5. Morza i oceany (1):
• pochodzenie, chemizm i dynamika wód.
6. Formowanie się odpływu rzecznego i jego składowe (2 godz.):
   • rozdział hydrogramu na składowe odpływu rzecznego, ich geneza i charakterystyka:
   • teoria Hortona formowanie się odpływu wezbraniowego,
   • teoria zmiennych obszarów czynnych w zlewni.
7. Systemy rzeczne i ich charakterystyki (3 godz.):
   sieci wód płynących - podział, hierarchiczny sieci rzecznej, stany wód, miary odpływu, przepływy charakterystyczne pierwszego i drugiego stopnia, przepływy o określonym prawdopodobieństwie przewyższenia lub nieosiągniecia, przepływy nienaruszalne, niżówki i wezbrania, powodzie.
8. Metody obliczania charakterystyk odpływu rzecznego (3 godz.)
   • w profilach kontrolowanych hydrometrycznie;
     • przepływów minimalnych, średnich i maksymalnych,
     • najdłużej trwających,
     • maksymalnych o określonym prawdopodobieństwie przewyższenia;
   • w profilach niekontrolowanych hydrometrycznie:
     • wzory ekstrapolacyjne,
     • formuły empiryczne i genetyczne,
     • metoda podobieństwa hydrologicznego,
     • matematyczne modele odpływu rzecznego.
9. Ingerencja człowieka w obieg wody (2 godz.):
   wzbogacanie zasobów, ograniczanie niedoborów, zapobieganie powodziom, potrzeby gospodarki komunalnej, przemysłu i rolnictwa, sztuczne zbiorniki wodne i ich od-działywanie na obieg wody, urbanizacja zlewni i jej oddziaływanie na odpływ rzeczny. Klasyfikacja (normy) i przydatno ść wód u ż ytkowych.
10. Zagro ż enia, degradacja i ochrona zasobów wodnych. Przyrodnicze skutki degradacji wód (2 godz.):
    rodzaje i źródła zanieczyszczenia wód, zanieczyszczenia biologiczne i chemiczne, zanieczyszczenia wód płynących, zanieczyszczenia jezior, zanieczyszczenia morza bałtyckiego, sposoby ochrony wód przed zanieczyszczeniami

 Ćwiczenia audytoryjne

1. Bilans wodny i jego składowe. Rozwiązywanie zadań dotyczących relacji między składowymi bilansu wodnego. Podstawowe wielkości hydrologiczne i relacje zachodzące między nimi (4 godz.).
   Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych parametrów i wielkości hydrologicznych ( powierzchnia zlewni, wysokość opadu punktowego i średniego na obszarze zlewni, opad zmierzony i rzeczywisty (skorygowany), objętość i warstwa odpływu rzecznego, przepływ średni i średni odpływ jednostkowy, wysokość i objętość parowania terenowego, współczynnik odpływu) a także wykorzystanie zachodzących miedzy nimi relacji w obliczeniach niewiadomych wielkości. Ćwiczenia realizowane są w formie rozwiązywania zestawu zadań.
2.  Wyznaczanie wielkość średniego opadu atmosferycznego zasilającego powierzchnię zlewni metodą wieloboków Thiessena, obliczenie opadu skorygowanego na podstawie poprawek miesięcznych (2 godz.) .
   Konstrukcja poligonów Thiessena na podstawie rozmieszczenia stacji opadowych, a następnie wyznaczenie średniego opadu w zlewni, na podstawie udziału poszczególnych wieloboków w zlewni oraz wysokości opadów zarejestrowanych na poszczególnych stacjach. Student otrzymuje dane o wysokości opadów na poszczególnych stacjach w postaci tabelarycznej oraz mapkę zlewni z rozmieszczeniem posterunków opadowych. Obliczenia wykonywane są w oparciu o zmierzone sumy miesięczne opadu, które należy uprzednio skorygować do wartości zbliżonych do rzeczywistych na podstawie podanych miesięcznych poprawek procentowych.
3. Obliczanie natężenia przepływu w korycie rzecznym na podstawie obserwacji wodowskazowych (stanów wody h [cm]) oraz wyznaczanie metodą graficzną i analityczną krzywej konsumpcyjnej (4 godz.).
   Na podstawie zestawu danych pochodzących z pomiarów hydrometrycznych studenci wykreślają odręcznie krzywą związku stan wody - przepływ , a następnie aproksymują punkty pomiarowe dobraną krzywą analityczną i wyznaczają parametry liczbowe równania tej krzywej. Opracowana krzywa konsumcyjna wykorzystywana jest nastepnie do obliczenia wartości przepływów dobowych na podstawie codziennych obserwacji stanów wody z okresu 1 miesiąca. Na podstawie obliczonych wartości dobowych obliczane są przepływy charakterystyczne główne pierwszego stopnia: NQ, SQ i WQ.
4. Wyznaczanie granicy wododziału powierzchniowego i charakterystyk fizycznogeograficznych zlewni na podstawie mapy topograficznej i mapy utworów powierzchniowych (3 godz.).
   Studenci otrzymują mapy topograficzne w skali 1:10 000 z zaznaczoną lokalizacją profilu wodowskazowego. Ich zadaniem jest wyznaczenie granicy zlewni powierzchniowej zamkniętej tym profilem i wykonanie jej szczegółowego podziału hydrograficznego, określenie wielkości jej całkowitej powierzchni zlewni cząstkowych metodą planimetrowania oraz wyznaczenie parametrów fizycznogeograficznych, m. in.: średniego i wyrównanego spadku cieku głównego, długości i gęstości sieci rzecznej, średniej stoczystości powierzchni terenu zlewni, średniej długości stoków i średniego czasu spływu po stokach. Na podstawie mapy utworów powierzchniowych określane są wartości współczynników spływu powierzchniowego.
5. Pojęcie przepływu miarodajnego i kontrolnego. Obliczanie przepływów maksymalnych o kreślonym prawdopodobieństwie przewyższenia w zlewniach kontrolowanych i niekontrolowanych hydrometrycznie (3 godz.).
   Studenci zapoznają się pojęciem i znaczeniem w praktyce projektowej przepływu miarodajnego i kontrolnego. Obliczają te przepływy jako przepływy maksymalne o kreślonym prawdopodobieństwie przewyższenia dla zlewni określonych w ćwiczeniu projektowym nr 4 przy wykorzystaniu formuł empirycznych i wyznaczonych uprzednio parametrów fizycznogeograficznych zlewni.
6. Obliczanie przepływu nienaruszalnego i dyspozycyjnych zasobów wodnych (2 godz.).
   Student na podstawie wartości przepływów średnich i średnich niskich miesięcznych wyznacza dyspozycyjne zasoby wodne dwiema metodami : w sposób uproszczony - metodą statyczną, oraz bardziej dokładną, uwzględniającą dynamikę i sezonowość odpływu rzecznego. Porównanie obu metod stanowi podstawę do sformułowania wniosków odnośnie zalet i wad obu metod.
7. Kolokwium (2 godz.)

• Bajkiewicz-Grabowska E., Magnuszewski A., Mikulski Z. 2001 - Przewodnik do ćwiczeń z hydrologii ogólnej. PWN W-wa
• Bajkiewicz-Grabowska E., Mikulski Z., 2005, Hydrologia ogólna, PWN, Warszawa .
• Byczkowski A. - Hydrologia t. II, II. Wyd. SGGW W-wa 1998r.
• Byczkowski A., 1997, Hydrologia, t.I i t. II., Wyd. SGGW, Warszawa.
• Chełmicki W. 2001, Woda, zasoby, degradacja, ochrona. PWN, Warszawa.
• Pociask-Karteczka J., 2006, Zlewnia - właściwości i procesy. Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kraków.

• Knapp B. J.,1986, "Elementy geograficzne hydrologii" - PWN
• Król Cz., 1999, "Hydrologia" -Wyd. II, HORTPRES Sp. z o.o., Warszawa.