Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Rozwoju Regionalnego

Sylabus przedmiotu:
Instrumenty w ochronie środowiska
Prowadzący przedmiot: dr Krzysztof Kosiński
Kontakt dla studentów:

+48 22 7200531 do 38, w. 205
(ITP Falenty, Pawilon Naukowy, pok. 46)

Nazwa przedmiotu: Instrumenty w ochronie środowiska
Forma zajęć: wykłady, ćwiczenia
Opis przedmiotu:

Przedmiot zaliczany jest do przedmiotów kierunkowych na kierunku: ochrona środowiska. Realizowany jest w 5 i 6 semestrze studiów w wymiarze:

  • godziny obliczeniowe (45'): wykłady - 20 godz., ćwiczenia - 40 godz.
  • godziny realizowane (50'): wykłady - 18 godz., ćwiczenia - 36 godz.

ECTS: zaliczenie (5 semestr) 3 pkt., egzamin (6 semestr) 5 pkt.

Wykład przedmiotu instrumenty w ochronie środowiska przedstawia w kategoriach systemowych środowisko przyrodnicze poddane antropopresji. Z uwagi na przestrzenny charakter omawianych zagadnień, wyniki oceny oddziaływania na środowisko przedstawiane są jako kategoria geodanych. Zagadnienia monitoringu środowiska koncentrują się na organizacji państwowego monitoringu środowiska (PMŚ) ze szczególnym uwzględnieniem monitoringu lasów. Wyjaśniane jest znaczenie monitoringu użytków zielonych i prezentowane wybrane metody.
W ramach ćwiczeń wykorzystuje się wolne oprogramowanie GIS. Dużo miejsa przeznaczono na monitoring satelitarny.

Cel zajęć :

Celem zajęć jest przygotowanie studentów do analizowania i oceniania systemów zarz ą dzania śr odowiskiem w skali lokalnej, rozumienia znaczenia procedury OOŚ w ochronie śr odowiska oraz programowania i współuczestniczenia w realizacji OOŚ.

Przedstawiony jest system pozyskiwania, gromadzenia, przetwarzania i udostępniania w PMŚ danych monitoringowych jako kategorii geodanych. Student zdobywa umiejętność organizowania monitoringu środowiska i interpretacji wyników z wykorzystaniem narzędzi geoinformatycznych, w szczególności wolnego oprogramowania GIS.

Warunki zaliczenia: zaliczenie ćwiczeń na podstawie odpowiedzi ustnych, pracy na zajęciach i kolokwiów; egzamin ustny.
Tematy zajęć:

Semestr zimowy

  1. Wykład. Środowisko jako otoczenie systemu. Pojęcie środowiska przyrodniczego. Komponenty środowiska przyrodniczego: Litosfera, hydrosfera, atmosfera, pedosfera i biosfera.

    Ćwiczenia. Zajęcia w terenie: problemy modelowania rzeczywistości terenowej (obiekt terenowy a skala mapy, typy geometryczne obiektów; granice terenowe i strefy przejścia a delimitacja kartograficzna). Antropopresja jako zjawisko przestrzenne. Busola i amatorski GPS: zakres ich przydatności w badaniach terenowych.
  2. Wykład. Systemy zarządzania środowiskiem. Odpowiedzialność instytucji i przedsiębiorstw za stan i ochronę środowiska. Wybrane zagadnienia toksykologii. Wybrane zagadnienia hydroekologii. Wskaźniki jakości wody. Klasy czystości wód powierzchniowych. Metody ochrony wód powierzchniowych. Ochrona wód podziemnych. Ochrona wód przed zanieczyszczeniami ze źródeł rolniczych.

    Ćwiczenia. Rodzaje materiałów fotolotniczych. Zobrazowania satelitarne. Interpretacja źródeł i skutków antropopresji na zobrazowaniach satelitarnych o bardzo wysokiej rozdzielczości.
  3. Wykład. Zanieczyszczenia powietrza: formy, źródła, ochrona przed zanieczyszczeniami. Techniczne środki ochrony powietrza przed zanieczyszczeniami.Ochrona gleb. Ochrona siedlisk. Podatność zbiorowisk roślinnych na antropopresję. Ocena ryzyka zagrożeń środowiskowych.

    Ćwiczenia. Interpretacja pokrycia i użytkowania ziemi na zobrazowaniach satelitarnych: manualna segmentacja obrazu pod kontrolą pakietów graficznych.
  4. Wykład. Ekspertyzy oddziaływania projektowanych inwestycji na środowisko. Zarządzenie ryzykiem zagrożeń środowiskowych. Standardy i normy środowiskowe. Monitoring środowiska - cele i zasady.

    Ćwiczenia. Zobrazowania Landsat TM i Landsat ETM+: import, wizualizacja. Interpretacja różnych form antropopresji w systemie GIS z dominacją funkcji wektorowych. Dane geometryczne i dane opisowe. Przestrzenne powiązanie obiektów SIP.
  5. Wykład. Rodzaje prób środowiskowych. Zasady pobierania prób środowiskowych. Zasady wykonywania pomiarów analitycznych. Zasady eliminacji substancji przeszkadzających i efektów matrycowych.

    Ćwiczenia. System informacji przestrzennej ILWIS. Obiekty rastrowe systemu ILWIS. Rodzaje rozdzielczości i ich znaczenie w interpretacji zobrazowań satelitarnych.
  6. Wykład. Podstawy teorii błędu. Zasady interpretacji wyników. Systemy i techniki pomiarowe w monitoringu środowiska.

    Ćwiczenia. Obiekty punktowe systemu ILWIS.
  7. Wykład. Podstawowe wskaźniki i dopuszczalne normy stanu powietrza. Podstawowe wskaźniki i dopuszczalne normy stanu wody. Podstawowe wskaźniki i dopuszczalne normy stanu gleby. Reprezentatywność laboratoriów.

    Ćwiczenia. Obiekty liniowe systemu ILWIS. Digitalizacja obiektów liniowych (cieki, liniowe źródła antropopresji). Georeferencja w systemie ILWIS.Klasyfikacja pikselowa w systemie ILWIS.
  8. Wykład. Monitoring powietrza. Monitoring wód. Monitoring osadów. Monitoring gleby. Monitoring skażeń promieniotwórczych. Biomonitoring.

    Ćwiczenia. Obiekty poligonowe systemu ILWIS. Interpretacja i digitalizacja obszarów o różnym poziomie przekształcenia antropogenicznego roślinności. Zaliczenie semestru.

Semestr wiosenny

  1. Wykład. Monitoring przyrody żywej. Monitoring lasów.

    Ćwiczenia. Dane opisowe: tabele i kolumny systemu ILWIS. Interpolacja danych punktowych.
  2. Wykład. Skaning laserowy. Teledetekcja lotnicza.

    Ćwiczenia. Obiekty typu Container objects w systemie ILWIS.Klasyfikacja pikselowa w systemie ILWIS.
  3. Wykład. Monitoring satelitarny.

    Ćwiczenia. Obiekty typu Service objects w systemie ILWIS. Georeferencja w systemie ILWIS.
  4. Wykład. Klasyfikacja obrazów satelitarnych.

    Ćwiczenia. Klasyfikacja pikselowa w systemie ILWIS.
  5. Wykład. Geograficzne systemy informatyczne. Gromadzenie danych o środowisku w systemach informacji przestrzennej.

    Ćwiczenia. Segmentacja obrazu satelitarnego w systemie ILWIS.
  6. Wykład. Przetwarzanie danych o środowisku. Udostępnianie danych o oddziaływaniu na środowisko. Sieć monitoringu polskiego, europejskiego, światowego. Monitoring zintegrowany.

    Ćwiczenia. Obiekty typu Special objects w systemie ILWIS: zastosowanie skryptów.
  7. Monitoring użytków zielonych: znaczenie i metody.

    Ćwiczenia. Klasyfikacja obiektowa obrazów satelitarnych.
  8. Polskie zasady i przepisy dotyczące ocen oddziaływania na środowisko (OOŚ). Wielkopowierzchniowe formy obszarów chronionych. Przepisy obowiązujące na obszarach chronionych. Międzynarodowe zasady i przepisy dotyczące ocen oddziaływania na środowisko (OOŚ). Metody wykonywania OOŚ.

    Ćwiczenia. Dane geometryczne i dane opisowe. Przestrzenne powiązanie obiektów SIP.
  9. Raporty OOŚ dla wybranych przedsięwzięć. Dostęp do informacji o oddziaływaniu na środowisko w społeczeństwie informacyjnym. Wolne geodane i wolne oprogramowanie GIS. Udział opinii społecznej - za pośrednictwem systemów GIS dostępnych online - w zarządzaniu ryzykiem środowiskowym.

    Ćwiczenia. Obiekty typu Special objects w systemie ILWIS: zastosowanie filtrów przestrzennych. Analiza danych w systemie informacji przestrzennej.
  10. Monitoring środowiskowy w społeczeństwie informacyjnym. Wolne geodane i wolne oprogramowanie GIS.

    Ćwiczenia. Zaliczenie semestru.
Spis literatury podstawowej:
Spis literatury uzupełniającej