Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Rozwoju Regionalnego

Sylabus przedmiotu:
Społeczno - kulturowe uwarunkowania
gospodarki przestrzennej
Prowadzący przedmiot: dr Waldemar Siemiński
Kontakt dla studentów: tel. (022) 670 46 70 / poniedziałki - piątki w godz. 12.00 - 15.00
Nazwa przedmiotu: Społeczno - kulturowe uwarunkowania gospodarki przestrzennej
Forma zajęć: Wykłady - 20 godz.
Opis przedmiotu:

Przedmiot zaliczany jest do przedmiotów specjalnościowych i specjalizacyjnych na kierunku: gospodarka przestrzenna. Realizowany jest w 4 semestrze studiów w wymiarze:

Studia niestacjonarne:

  • godziny obliczeniowe (45'): wykłady - 20 godz.
  • godziny realizowane (50'): wykłady - 18 godz.

Potrzeby ludzkie oraz wartości leżące u podstaw zachowań człowieka (oraz grup i zbiorowości ludzkich) w przestrzeni. Implikacje płynące dla planowania i zagospodarowania przestrzennego z naukowych podstaw wiedzy o społeczno - kulturowych i behavioralnych uwarunkowaniach potrzeb człowieka związanych z wykorzystaniem przestrzeni. Społeczno - kulturowe kryteria oceny dokumentów planistycznych.

Punkty ECTS: 3

Cel zajęć :

dostrzeganie i rozumienie społeczno - kulturowego tła zagospodarowania i użytkowania przestrzeni. Uświadomienie naukowych podstaw, które powinny być brane pod uwagę przez warsztat planisty przestrzennego i standardy zagospodarowania przestrzennego, stosowanie partycypacji społecznej w planowaniu przestrzennym.

Warunki zaliczenia: Poznanie literatury tematu udokumentowane sporządzeniem opracowania pisemnego (eseju) na temat wskazany przez prowadzącego przedmiot.
Tematy zajęć:
  1. Przestrzenie sensoryczne.

    Rola zmysłów w odbiorze przestrzeni. Wpływ czynników kulturowych na percepcję zmysłową. Uwzględnianie różnych przestrzeni sensorycznych w projektowaniu i kształtowaniu przestrzeni.
  2. Społeczne aspekty planowania przestrzennego.

    Najważniejsze społeczne elementy (uwarunkowania) zagospodarowania przestrzennego konieczne do uwzględnienia w planowaniu przestrzennym. Aspekty (elementy) zagospodarowania przestrzennego silnie oddziaływujące na społeczną sferę funkcjonowania człowieka i zbiorowości ludzkich. Elementy społeczne w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.
  3. Ideologie urbanistyczno - planistyczne.

    Ideologie (w tym także ideologie planistyczno - urbanistyczne) i ich skutki gdy determinują sposoby planowania przestrzennego i odciskują piętno na zagospodarowaniu przestrzeni. Na przykładzie ideologii budowy modernistycznych tzw. "osiedli mieszkaniowych".
  4. Behavioralne uwarunkowania zachowań przestrzennych.

    Wpływ mechanizmów behavioralnych (np. terytorializmu) na zachowania przestrzenne zwierząt i ludzi. Proksemika E.T. Halla. Wpływ przegęszczenia na biologiczne gatunki ciepłokrwiste --w tym na człowieka. Koncepcja dystansów. Typy dystansów. Wnioski dla projektowania.
  5. Orientacja człowieka w przestrzeni - "mapowanie ".

    Koncepcje Kevina Lyncka na mechanizmy orientowania się użytkowników miasta w jego (miasta) przestrzeni.
    Elementy przestrzenne orientujące w przestrzeni. Mapowanie przestrzeni - typy mapowania.
  6. Kształtowanie bezpiecznych przestrzeni publicznych.

    Uwarunkowania bezpieczeństwa w przestrzeni i bezpiecznej przestrzeni". Sytuacje przestrzenne sprzyjające zachowaniom przestępczym i wykroczeniom. Rola kontroli społecznej w kształtowaniu bezpiecznej przestrzeni publicznej. Rola prewencji (zapobiegania), w tym także prewencji technicznej, w przeciwdziałaniu aktom przestępczym. Analiza rozmaitego typu sytuacji przestrzennych pod katem kształtowania warunków bezpieczeństwa. Audyt przestrzeni pod kątem kształtowania warunków bezpieczeństwa.
  7. Wartościowanie przestrzeni.

    Mechanizmy wartościowania przestrzeni: przestrzeń fizyczna, a koncepcja "współczynnika humanistycznego" w odbiorze przestrzeni; koncepcja "obszaru kultowego" A. Wallisa. Przestrzeń funkcjonalna, przestrzeń informacyjna i przestrzeń jako wartość. Typy wartościowania przestrzeni: przestrzenie sakralne i świeckie; "dobre" i "złe" dzielnice w miastach, wartościowanie przestrzeni małych miast, przestrzenie "niczyje" itd.
  8. Partycypacja społeczna w planowaniu przestrzennym.

    Przyczyny ważności udziału obywateli w podejmowaniu decyzji publicznych, w tym w podejmowaniu decyzji z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego. Ustrojowe i prawne podstawy udziału ludności w planowaniu przestrzennym. Uwarunkowania społeczne partycypacji mieszkańców w procesach planowania przestrzennego. Typy i kategorie, formy udziału ludności w procesach planowania przestrzennego.
  9. Przestrzenie publiczne w mieście. Funkcje przestrzeni publicznych.

    Sens i znaczenie przestrzeni publicznych. Ewolucja miejskich przestrzeni publicznych. Przestrzenie publiczne w strategiach rozwoju miast, w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.
Spis literatury podstawowej:
  1. P. A. Bell; TH. C. Greene; J. D. Fisher; A. Baum: Psychologia środowiska; Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne; Gdańsk 2004
  2. E. T. Hall: Ukryty wymiar; PIW; W-wa; 1987r.
  3. B. Czarnecki; W. Siemiński: Kształtowanie bezpiecznej przestrzeni publicznej; Difin; W-wa; 2004r.
  4. W. Siemiński: Rola dyskusji publicznej w planowaniu przestrzennym. Poradnik metodyczny; Ministerstwo Infrastruktury i IGPiM; W-wa; 2004
  5. Red. H. Libura: Percepcja i waloryzacja środowiska naturalnego i antropogenicznego; UW; W-wa; 1992 r.
  6. T. Topczewska; D. Bartoszewicz; K. Donimirska; W. Siemiński: Rewitalizacja miast - działania samorząd lokalnych; W-wa 2005; IGPiM.
Spis literatury uzupełniającej
  1. Jerzy Jendrośka; Wojciech Radecki: Konwencja o Dostępie do Informacji; Udziale Społeczeństwa w Podejmowaniu Decyzji oraz Dostępie do Sprawiedliwości w Sprawach dot. Środowiska; Centrum Prawa Ekologicznego. Wrocław 1999 r. (z komentarzami)
  2. Waldemar Siemiński: Problemy miejskich obszarów zdegradowawanych w krajach rozwiniętych (OECD); Człowiek i Środowisko; 1999r; W-wa; IGPiK
  3. T. Burger: Świadomość ekologiczna społeczeństwa polskiego; IGPiM; W-wa 2005 r.
  4. Witold Lenart (red): Rola konsultacji i negocjacji społecznych w procedurze uzgadniania inwestycji zmieniających środowisko; Gdańsk; 2000.