Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Rozwoju Regionalnego

Sylabus przedmiotu:
Turystyka a środowisko
Prowadzący przedmiot: mgr Jolanta Kamieniecka
Kontakt dla studentów: 0-22 851-04-03, j.kamieniecka@ine-isd.org.pl
Nazwa przedmiotu: Turystyka a środowisko
Forma zajęć: konwersatorium
Opis przedmiotu:

Przedmiot zaliczany jest do przedmiotów kierunkowych-fakultatywnych na kierunku: gospodarka przestrzenna. Realizowany jest w 5 semestrze studiów w wymiarze: 30 h

  • godziny zajęć obliczeniowe (45'): konwersatorium - 30 godz.;
  • godziny zajęć realizowane (50'): konwersatorium - 27 godz.;

Czas trwania zajęć 2 godz. lekcyjne.

ECTS: 3

Program zakłada poznanie szerokiego spektrum problematyki turyzmu i jego związków z dziedzinami: rozwój regionalny, planowanie przestrzenne oraz ochrona i kształtowanie środowiska. Konwersatorium obok swych walorów i zadań w sferze teoretycznej - celów poznawczych, dla sfery kształcenia zawodowego stanowić ma warsztat wyrabiania umiejętności tworzenia i rozumienia istoty podstawowych pojęć i słów kluczowych dla przedmiotu nauczania oraz krytycznej środowiskowej oceny produktów i regionów turystycznych, planów zagospodarowania przestrzennego oraz strategii rozwoju dotyczących gospodarki turystycznej. Przedmiotem zajęć jest problematyka turystyki w kontekście zrównoważonego rozwoju ze szczególnym naciskiem na tematykę polityki ekologicznej i gospodarki przestrzennej, na poziomie regionalnym i lokalnym, z uwzględnieniem trendów światowych i europejskich.

Cel zajęć :

Po zakończeniu cyklu konwersatorium student posiada wiedzę z zakresu podstaw turystyki oraz jej relacji z gospodarowaniem zasobami środowiska przyrodniczego; potrafi ją zastosować do budowania strategii rozwoju turystyki jako funkcji gospodarczej z ukierunkowaniem na integrowanie jej celów ekonomicznych (w tym społecznych) z zasadami zrównoważonego rozwoju i polityki ekologicznej regionów.

Warunki zaliczenia: Formą zaliczenia przedmiotu jest złożenie (w formie pisemnej i prezentacji PP w formie elektronicznej) oraz wygłoszenie referatu na wybrany temat, a także ocena prowadzącego konwersatorium aktywności studenta na zajęciach w całym okresie zajęć (uczestnictwo wg listy obecności).
Tematy zajęć:
  1. Turystyka i ochrona środowiska - turystyka sektorem gospodarczym świata, kraju, regionów i jako czynnik ożywienia gospodarczego na poziomie lokalnym (uwarunkowania rozwoju wsi i gminy poprzez agroturystykę i ekoturystykę) oraz budowanie katalogu podstawowych pojęć wspólnych dla przedmiotu: Turystyka a środowisko - rozszerzanie zasobu wiedzy o pojęciach stosowanych w teorii i praktyce, pary definicji pojęć: środowisko - ochrona środowiska, turystyka - ekoturystyka, ekologia - zrównoważony rozwój, produkt - konsumpcja turystyczna, przemysł a usługi turystyczne, zielone miejsca pracy - ekokadry turystyki.
  2. Przestrzeń turystyczna - rozróżnianie pojęć: regiony, obszary i miejscowości i wsie turystyczne oraz zasoby a walory turystyczne wypoczynkowe i krajoznawcze oraz specjalistyczne, przyrodnicze i kulturowe, materialne i niematerialne, turystyczne i paraturystyczne, infrastruktura regionu (obiekty komunikacyjne, baza noclegowa i gastronomiczna), obiekty i urządzenia turystyczno-rekreacyjne (zagospodarowanie szlaków, mała architektura i punkty obsługi ruchu turystycznego.
  3. Rozwój zrównoważony a turystyka - turystyka zrównoważona, praktyka w Polsce i na Świecie, zasady i przegląd dorobku światowego: od SZCZYTu w QUEBEC do Agendy dla Turystyki UE 2007,
  4. Turystyka a ochrona przyrody - działalność turystyczna zgodna z wymogami gospodarowania w obszarach chronionych i w ich sąsiedztwie - praktyka polska i zagraniczna - ewolucja zasad i praktyki w odniesieniu do systemu obszarów chronionych w Polsce (szczególnie: parki krajobrazowe i narodowe),
  5. Natura 2000 a turystyka; turystyka wobec Europejskiej sieci obszarów chronionych Natura 2000 - szanse na nowy produkt turystyczny, zasady i przykłady z praktyki, praca z portalem www.Natura 2000.org.pl
  6. Ekoturystyka - pojęcia, co ekoturystyką na pewno nie jest; dobre przykłady zasad, instytucji i klientów ekoturystyki, wdrażanie zasad rozwoju zrównoważonego do organizacji i konsumpcji w turystyce; przykłady ze sfery: odpowiedzialny ekologicznie biznes i ekokonsumpcja.
  7. Rozwój zrównoważony regionalny - zintegrowany rozwój regionu turystycznego w sferze gospodarczej, społecznej i środowiskowej - strategie rozwoju w teorii i praktyce, planowanie przestrzenne dla potrzeb turystyki i rekreacji.
  8. Uwarunkowania naturalne turystycznego użytkowania zasobów , zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju - konfrontacja funkcji turystycznych i ekologicznych - integracja celów czy konkurencyjność w dostępie do zasobów współcześnie i w przyszłości, zapobieganie i rozwiązywanie sytuacji konfliktowych.
  9. Zasoby a walory turystyczne - istota pojęć oraz metodologia inwentaryzacji z odniesieniem do zasad rozwoju zrównoważonego turystyki (regionu, produktu) ze szczególnym uwzględnieniem zasobów przyrodniczych i kulturowych.
  10. Aktywna ochrona środowiska w gospodarce turystycznej - różne kierunki i formy oraz instrumenty w tym: proekologiczny obiekt, impreza, szlak turystyczny, budownictwo oraz oszczędzanie wody, energii, odpady turystyczne.
  11. Produkt turystyczny - jego budowa (rdzeń, składowe, otoczenie), funkcja na rynku turystycznym oraz procesy tworzenia i rola w rozwoju regionalnym (ekomarketing i ekopromocja turystyki - "Zielony" SWOT, technologie, techniki i formy promocji turystycznej przyjazne środowisku).
  12. Zielone hotele - polityka prośrodowiskowa przedsiębiorstw hotelarskich, przykłady dobrych praktyk.
  13. Niektóre zagadnienia planowania rozwoju i zagospodarowania przestrzennego: obszarów o funkcjach turystycznych z rozróżnieniem na: obszary chronione (Parki Narodowe i Krajobrazowe, Natura 2000) oraz tereny leśne, wodne i nadwodne, górskie; tereny otwarte i miejskie.
  14. Alternatywna polityka transportowa w turystyce; zintegrowane systemy transportowe a transport turystyczny - jego rola w obsłudze ruchu turystycznego i w zrównoważonym rozwoju regionów turystycznych. Rodzaje ruchu w turystyce i ich układy przestrzenne, zewnętrzna i wewnętrzna dostępność komunikacyjna regionów recepcyjnych, rola ośrodków rozrządowych ruchu turystycznego, alternatywne środki komunikacji indywidualnej i zbiorowej, system "park and ride", uciążliwości transportu turystycznego dla środowiska np. transport lotniczy a zmiany klimatu.
  15. Podsumowanie - wnioski do programu zrównoważonego rozwoju turystyki w Polsce; jakie korzyści turystyka przynosi ochronie środowiska, co ochrona środowiska może czynić na rzecz rozwoju ekoturystyki.
Spis literatury podstawowej:
  • Zygmunt Kruczek, Stefan Sacha. Geografia atrakcji turystycznych Polski. Kraków 1995
  • Zygmunt Kruczek, Stefan Sacha. Zarys geografii turystycznej. Europa. Wyd. Agencja Reklamowo-Wydawnciza "Ostoja". Kraków 1995.
  • Irena Jędrzejczyk Ekologiczne uwarunkowania i funkcje turystyki. Katowice 1995.
  • Jolanta Kamieniecka. (Eko)turystyka zielonym rynkiem pracy. Instytut na rzecz Ekorozwoju zeszyt 6/95. Warszawa 1995.
  • Victor T. C. Middleton. Marketing w turystyce. Tyt. oryg. Marketing in Travel and Tourism. tłum. M. Nalazek. Polska Agencja promocji turystyki Warszawa 1996.
  • Danuta Ptaszycka-Jackowska, Maria Baranowska-Janota. Przyrodnicze obszary chronione. Możliwości użytkowania. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej. Warszawa 1996.
  • Rozwój turystyki i zagospodarowania turystycznego w polityce przestrzennej zagospodarowania kraju. UKFiT. Warszawa 1997.
  • Różnorodność biologiczna i turystyka - podejście integracyjne.Deklaracja Berlińska. 15 stycznia 1997r.
  • Agroturystyka inaczej. red. Beata Raszka i Jan Sikora. Poznań 1998.
  • Jolanta Kamieniecka. Ekopolityka w turystyce. Raport o zmianach możliwych i potrzebnych. Raport nr 2. InE. Warszawa 1998.
  • Jolanta Kamieniecka. Polityka zrównoważonego rozwoju w turystyce. Zeszyt 8. Instytut na rzecz Ekorozwoju (InE). Warszawa 1998
  • Jolanta Kamieniecka. O potrzebie powszechnej ekologizacji turystyki. VI Ogólnopolskie Sympozjum Agroturystyczne nt. Zrównoważony rozwój turystyki wiejskiej - idee, działania, efekty. Lubniewice 14-17 września 1998r.
  • Turystyka i środowisko. przekład z ang. Dominika Zaręba, red. Marek M. Bonenberg. broszura edukacyjna., wyd. Rada Europy i Polski Klub Ekologiczny .r..
  • Strategia rozwoju turystyki poprzez podnoszenie jakości. (Strategies for exellnce and quality in tourism). Materiały przedkonferencyjne. Światowa Organizacja Turystyki (World Tourism Organization - WTO) i Urząd Kultury Fizycznej i Turystyki (State Sport and Tourism Admistration - SSTA). Kraków, 8-10 październik 1998.
  • Kamieniecka Jolanta. Dobry czas na zmiany. Turystyka proekologiczna czyli jaka? w: Ekoprofit Nr7/8/34 lipiec/sierpień 1999, s.11.
  • Jolanta Kamieniecka, Bożenna Wójcik. Potrzeba ekologizacji gospodarstw agroturystycznych. Dolnośląski WODR z/s w Świdnicy, Oddział w Jeleniej Górze. Jelenia Góra, 1999.
  • Majewski J., Lane B.; Turystyka wiejska i rozwój lokalny. Fundacja Fundusz Współpracy; Poznań 2001
  • Jan Paweł Piotrowski, Wacław Idziak Kultura bogactwem turystyki wiejskiej.. Fundacja Wspomagania Wsi. Warszawa 2001.
  • Gołembski. G. Kompendium wiedzy o turystyce PWN Warszawa-Poznań 2002.
  • Bąk S., Chabiera J., Dziedzic E., Kachniewska M., Konieczna - Domańska A., Wodejko S., Zawistowska H., Żukrowska K.; Unia Europejska a przyszłość polskiej turystyki. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie; Warszawa 2003
  • Gaworecki W. Turystyka, PWE, Warszawa 2003
  • Horodeński R., Sadowska-Snarska C.; Walory przyrodnicze jako czynnik rozwoju regionów wschodniej Polski. Wydawnictwo Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Białymstoku; Białystok 2003
  • Bosiacki S., Grella J.; Gospodarka turystyczna w XXI wieku. Szanse i bariery w warunkach integracji międzynarodowej; Akademia Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego w poznaniu; Poznań 2004
  • Bohdanowicz Paulina. Turystyka a świadomość ekologiczna. Toruń: Wyd. Adam Marszałek, 2005. s. 361 s. (skrócona wersja pracy doktorskiej z r. 2005) Uniwersytet Gdański. 2005
  • Kozłowski Stefan. Przyszłość ekorozwoju. KUL. Lublin 2005.
  • Bergier J., Sawicki B.; Uwarunkowania rozwoju turystyki związanej z obszarami wiejskimi. PWSZ; Biała Podlaska 2005
  • Krzysztof Kożuchowski, Walory przyrodnicze w turystyce i rekreacji: podręcznik akademicki.. Poznań , Kurpisz,2005
  • Dominika Zaręba D. Ekoturystyka; Wydawnictwo Naukowe PWN; Warszawa 2006.
  • Gospodarka turystyczna a grupy interesu. Wodejko S.red. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie; Warszawa 2006
  • K.R.Mazurski. Geneza i przemiany turystyki. Wydawnictwo Wyższej Szkoły Zarządzania "Edukacja". Wrocław 2006
  • Kurek W (red. Turystyka. PWN Warszawa 2007.
  • Pender L., Sharpley R., Zarządzanie turystyką. PWE. Warszawa 2008.
  • Turystyka w obszarach Natura 2000. Red Zygmunt Wnuk, Maria Ziaja, . Zakład Ekologii i Ochrony Przyrody w Turystyce. Wydzial Wychowania Fizycznego Uniwersytetu Rzeszowskiego. Rzeszów 2007.
  • Turystyka zrównoważona i ekoturystyka. PTTK, Warszawa 2008
  • Zrównoważony rozwój turystyki red. nauk. Stanisław Wodejko, Warszawa, Szkoła Główna Handlowa, 2008.
  • Ekoturystyka i odkrywanie dziedzictwa. Zbiór dobrych praktyk. pod redakcją Dominiki Zaręby. Wyd: Fundacja Fundusz Partnerstwa., Fundacja Partnerstwo dla Środowiska. Kraków 2008.
Spis literatury uzupełniającej
  1. Alicja Krzymowska-Kostrowicka. Zarys geoekologii rekreacji. Tom: Oddziaływanie środowiska przyrodniczego na organizm człowieka. Uniwersytet Warszawski Wydział Geografii i Studiów Regionalnych. 1991.
  2. Środowisko a rozwój Polski.Deklaracja ekorozwoju. Warszawa-Białystok 1990
  3. Strategia przestrzennego zagospodarowania obszaru Funkcjonalnego "Zielone Płuca Polski" wg zasad ekorozwoju. Pod kier. A. Kassenberga oprac. autorskie zespołu z Instytutu na rzecz Ekorozwoju na zlecenie Narodowej Fundacji Ochrony Środowiska - Zakładu Usług Ekologicznych "Zielone Płuca Polski" w Suwałkach. Warszawa 1992r.
  4. Healy R.G. The Role of Tourism in Sustainable Development. School of the Environment. Duke University. Durham, NC. February 1992.
  5. Dokumenty końcowe Konferencji Narodów Zjednoczonych "Środowisko i rozwój". Rio de Janeiro, 3-14 czerwca 1992 r. Szczyt Ziemi. Instytut Ochrony Środowiska. Warszawa,1993
  6. Loving them to death? Sustainable tourism in Europe`s. Nature and National Parks. Federation of Nature and National Parks of Europe (FNNPE) 1993.
  7. No easy answers. Draft Broads Plan 1993. Broads Authority.
  8. Ecotourism: A guide for planners & managers. Edited by Kreg Lindberg & Donald E. Hawkins. The Ecotourism Society North Bennington, Vermont. 1993.
  9. Jacobs M. "Green jobs? The employment implications of environmental policy". WWF, Raport . November 1994.
  10. Sustainable Tourism for the 21st century "Practical strategies and future direstions" An International Think Tank. Materialy z konferencji zorganizowanej przez CEMP (Centre for Environmental Management and Planning, Aberdeen University Research and Industrial Services in collaboration with the University of Queensland, Australia, CEPGA, Portugal and FIS, Malta. Portugal, 20-26 November 1994.
  11. Andrzej Gordon, Andrzej Świątecki, Waldemar Wandowicz. Cudze chwalicie.... Materiał szkoleniowy dla pilotów wycieczek zagranicznych i przewodników turystycznych. Agencja Wydawniczo-Reklamowa DINO. Warszawa 1994.
  12. Jolanta Kamieniecka. Problemy kształtowania turystyki proekologicznej w Polsce. Raport Nr 2. Instytut na rzecz Ekorozwoju (InE). Warszawa 1994.
  13. Nowe oblicze turystyki. przekład z: Green Park, w: Ekopartner nr 11(49), Listopad 1995. s12.
  14. Aleksander Szwichtenberg. Gospodarka Turystyczna w okresie przejściowym. Instytut Zarządzania i Marketingu. Wyd. WSI. Koszalin 1995
  15. Aleksander Szwichtenberg. Gospodarka Turystyczna w okresie przejściowym. Instytut Zarządzania i Marketingu. Wyd. WSI. Koszalin 1995
  16. Nowe oblicze turystyki. przekład z: Green Park, w: Ekopartner nr 11(49), Listopad 1995. s12.
  17. Gore A. Ziemia na krawędzi. Warszawa 1996.
  18. Rob Davidson. Turystyka. PAPT, Warszawa 1996.
  19. Jolanta Kamieniecka. Ekoturystyka zielonym rynkiem pracy. w: Ekologiczne uwarunkowania rozwoju turystyki w Makroregionie Bałtyk-Pomorze. Szanse i zagrożenia. Konferencja naukowa, Światowy Dzień Ochrony Środowiska, 30-31 maja 1996r. Mielno, wyd. Wojewoda Koszaliński, PTE. Koszalin 1996.
  20. Jolanta Kamieniecka.. Ekopolityka-Ekoturystyka-Ekopraca; Czy to tylko hasła czy potrzeba ekorozwoju? Tour-Express - Magazyn Informacyjny Polskiej Izby Turystyki Nr.7-8(13-14)`96..wyd: PIT. Warszawa 1996.
  21. Turystyka -Szansą rozwoju kraju. Kongres Turystyki Polskiej. Warszawa 6-8 listopada 1995 roku. Materiały pokongresowe. red. A. Gordon. Warszawa 1996.
  22. Zarządzanie turystyką . Praca zbior. pod red. nauk. Aleksander S. Kornaka, PWN. Warszawa 1996.
  23. Problemy rozwoju ekoturystyki w Polsce. Opinia wykonana dla Biura Studiów i Analiz Sejmu RP. Warszawa, maj 1998.
  24. Ekorozwój i ekoturystyka. Wojewódzki Ośrodek Doradztwa Rolniczego i Agencja Rozwoju Regionalnego. Jelenia Góra 1998.