Semestr 4 - Dr inż. H. Piotrowska
Podział godzinowy wykładów i ćwiczeń.
W programie IV semestru przewidziano wprowadzenie- równolegle z wykładami - ćwiczeń poszerzających zakres wiadomości praktycznych.. Dwugodzinne ćwiczenia będą prowadzone bezpośrednio po godzinie wykładowej; ich zakres tematyczny będzie dostosowany do zakresu danego wykładu.
Program tematyczny 7 wykładów 0,5 - 1-godzinnych i sześciu 2- godzinnych ćwiczeń - , zostanie zrealizowany wg. niżej podanej tematyki wykładów i ćwiczeń:
Tematyka wykładów.
Tematy poszczególnych wykładów przedstawiono w formie pytań, które powinien stawiać sobie każdy planista i każdy zarządzający gospodarką przestrzenną:
1. Przedmiot, cel i zakres działu "infrastruktura komunalna" w strategiach rozwoju i planowaniu przestrzennym (1 wykład 0,5 - godzinny).
Co to jest infrastruktura? Jaka jest rola komunalnej infrastruktury technicznej w planowaniu długotrwałego rozwoju i w gospodarowaniu przestrzenią ? Jakie poddziedziny ( gałęzie ) wchodzą w zakres komunalnej infrastruktury technicznej? Czy można mówić o ich hierarchii? Co o infrastrukturze technicznej powinien wiedzieć absolwent naszego wydziału?
2. Zaopatrzenie w wodę ( 3 wykłady - łącznie 2,5 godziny )
2.1. Charakter i wielkość potrzeb Wprowadzenie: cele analizy działowej dotyczącej zaopatrzenia w wodę, wyznaczniki i mierniki zaspokojenia potrzeb, uwarunkowania i możliwości ich zaspokojenia. Jaka jest specyfika potrzeb - charakter i rozkład przestrzenny? Zaopatrzenie w wodę- indywidualne czy zbiorowe? Jakie jest zapotrzebowanie wody na cele bytowe i realizację wszelkich innych funkcji, występujących na obszarach miejskich i wiejskich ? Jakie są standardy jakości? Skąd wziąć wodę? Jakie mogą być źródła zaopatrzenia ? Wody podziemne ? Wody powierzchniowe ? Problem zasobów i ich jakości? Podstawowe typy ujęć wód podziemnych i powierzchniowych? .
2.2. Typy wodociągów i związane z nimi obiekty Jeśli zaopatrzenie zbiorowe, to jaki może być charakter systemów wodociągowych ? Jak można je sklasyfikować z punktu widzenia : sposobu korzystania z wody? struktury hydraulicznej ? Jakie obiekty składają się na system wodociągowy? Charakter obiektów i jego znaczenie dla planowania i realizacji planów rozwoju ( obiekty kubaturowe - sieci, możliwości etapowania, elastyczność rozwiązań, aspekty eksploatacyjne?)
Sieć i urządzenia sieciowe ( Jak gromadzić i rozprowadzać wodę ? Funkcje zbiorników wodociągowych ? Jak planować układ sieci wodociągowych ? Jak je obliczać ? Jak optymalizować ?)
2.3. Uzdatnianie wody. ( Jak zapewnić odbiorcom jakość wody, zgodną z obowiązującymi standardami ? Harmonizacja standardów krajowych ze standardami UE. Jakie są metody uzdatniania wód podziemnych ? wód powierzchniowych ? Jakie są podstawowe urządzenia do uzdatniania ? Jakie są najnowsze kierunki uzdatniania wdrażane w krajach europejskich ?)
3. Zaopatrzenie w ciepło ( 2 wykłady -łącznie 1,5 godziny )
3.1. Potrzeba zaopatrzenia w ciepło obszarów miejskich i wiejskich a problem niekonwencjonalnych źródeł energii ( Jak traktować tę dziedzinę infrastruktury komunalnej, którą określa się mianem "zaopatrzenia w ciepło" w odn iesieniu do planowania rozwoju i gospodarki przestrzennej obszarów miejskich i wiejskich?
Jaki jest charakter niekonwencjonalnych, odnawialnych źródeł energii - wody, wiatru, biomasy, energii promieniowania słonecznego, zasobów geotermalnych itp.? Dlaczego i w jakim zakresie energia odnawialna jest promowana w światowej strategii ochrony środowiska ? Na czym polega interdyscyplinarność tej dziedziny ?
Możliwości wprowadzenia nowych źródeł energii na tereny wiejskie - dlaczego problem ten jest szczególnie istotny w odniesieniu do obszarów wiejskich? Które ze znanych źródeł należałoby w tych warunkach preferować?
3.2. Metody i urządzenia Jak ie są podstawy teoretyczne i praktyczne korzystania z takich źródeł jak : biomasa i biogaz, kolektory słoneczne, wiatraki, wody termalne ? Jakie urządzenia? Jaki ranking ocen z punktu widzenia potrzeb i możliwości krajowych ?
Pompy ciepła - w jakim stopniu, dla zaopatrzenia w ciepło budynków mogą zna leźć zastosowanie pompy cieplne? na czym polega ich funkcjonowanie?
4. Zaopatrzenie w gaz ( 1 wykład - 0,5- godzinny,)
Jakie źródła zaopatrzenia w gaz ma Polska ? Jak wygląda krajowy system przesyłania gazu ? Jaki jest obowiązujący podział sieci gazowej ( sieć przesyłowa, sieć rozdzielcza -dystrybucyjna, przyłącza gazowe, sieci rozgałęzione, pierścieniowe i mieszane ) ? Układy zasilania miast i wsi ? Obiekty gazownicze (stacje gazowe ) ? Jaka jest wielkość zapotrzebowania i nierównomierność zużycia gazu ? Gaz płynny ?
5. Elektroenergetyka i telekomunikacja (1 wykład - 1-godzinny,)
Jakie jest zapotrzebowanie energii elektrycznej na obszarach wiejskich ? Jaki jest podział sieci energetycznych ? Czym charakteryzują się układy zasilania miast i wsi? Co to jest kogeneracja?
Jaki jest stan wyposażenia terenów wiejskich w urządzenia telekomunikacyjne ? Jakie są potrzeby rozwojowe? Na czym polega obecnie obserwowana rewolucja w "łączności elektronicznej"? Na czym polegają nowe uwarunkowania przestrzenne infrastruktury telefonicznej w aspekcie rozwoju telefonii bezprzewodowej?
Tematyka ćwiczeń:
- Zaopatrzenie w wodę (3 ćwiczenia - łącznie 6 godzin).
- Ćwiczenie 1: Prezentacja aktów prawnych dotyczących ilościowych i jakościowych standardów zaopatrzenia w wodę. Obliczenie wielkości zużycia wody przez "modelową" gminę. Dokonanie wyboru źródła zaopatrzenia w wodę w określonych warunkach dostępności wód powierzchniowych i podziemnych. Przećwiczenie sposobu wyznaczania stref ochronnych.
- Ćwiczenie 2: Wybór typu wodociągu w zależności od warunków przestrzennych. Obliczenie nierównomierności zużycia wody w przekroju rocznym, miesięcznym i dobowym - zaprojektowanie przepustowości poszczególnych elementów systemu. Przykładowe obliczenie fragmentu sieci wodociągowej.
- Ćwiczenie 3: : Zaprojektowanie technologii uzdatniania wód:
- podziemnych
- powierzchniowych (wybór metody, wielkość urządzeń, oszacowanie zapotrzebowania powierzchni).
- Zaopatrzenie w ciepło ( 2 ćwiczenia - łącznie 3 godziny)
- Ćwiczenie 1: Prezentacja wskaźników zapotrzebowania ciepła na cele gospodarczo -bytowe. Przykładowe obliczenie zużycia ciepła na potrzeby c.o. i c.w. omówienie funkcji wymiennika ciepła. Omówienie krajowej sytuacji w zakresie dotychczasowego wykorzystania niekonwencjonalnych źródeł energii ( przykłady inwestycji) Omówienie przepisów prawnych stymulujących rozwój.
- Ćwiczenie 2: Przykłady konkretnych projektów wdrażających wykorzystanie biomasy, biogazu, kolektorów słonecznych itd. Szczegółowe omówienie warunków stosowania pomp ciepła; obliczenia efektywności funkcjonowania.
- Zaopatrzenie w gaz ( ćwiczenie 1- godzinne)
- Ćwiczenie: Obliczenie zapotrzebowania gazu i nierównomierności jego zużycia w "modelowej" gminie miejskiej i wiejskiej.
- Elektroenergetyka i telekomunikacja (1 ćwiczenie- 2-godzinne)
- Ćwiczenie: Prezentacja przepisów prawnych regulujących gospodarkę elektroenergetyczną, Obliczenie zapotrzebowania energii elektrycznej na cele gospodarczo-bytowe. Przykłady wdrażania systemów kogeneracji.
Przykłady wykorzystania synergii funkcjonowania sieci kanalizacyjnej i telefonicznej. Wymagania ochrony środowiska w lokalizowaniu obiektów telefonii bezprzewodowej.
Semestr 4 - Dr inż. T. Wójcicki
Wykłady
Wykład nr 1 (1 godz.) :
Jakie są cele transportu / komunikacji? Jak kształtowały się historycznie środki transportowe i szlaki transportowe? Jakie są obecnie podstawowe gałęzie transportu? Jakie są typowe kształty geometryczne sieci transportowych (przykłady)? Jakie są podstawy prawne planowania komunikacyjnego?
Wykład nr 2 (1 godz.) :
Jaka jest relacja między planowaniem przestrzennym a komunikacyjnym? Co to jest proces inwestycyjny? Jak różnicuje się proces inwestycyjny w zależności od rodzaju zadania inwestycyjnego? Jakie są podstawowe transportowe opracowania planistyczne i projektowe? Jakie są typowe opracowania planistyczne i projektowe w zakresie komunikacji? Przykłady w/w opracowań: strategia rozwoju gminy, studium uwarunkowań i kierunków rozwoju gminy, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy, studium techniczno-ekonomiczne drogi, projekt koncepcyjny, budowlany i wykonawczy drogi.
Wykład nr 3 (1 godz.):
Jakie są podstawowe elementy układów transportowych? Jaka jest klasyfikacja administracyjna i funkcjonalna podstawowych szlaków transportowych (drogi, koleje, komunikacja zbiorowa, piesza, rowerowa, lotnicza itp.)? Jakie są szerokości jezdni drogowych? Jak inwentaryzuje się stan sieci transportowych? Jak ocenia się sieci transportowe istniejące i projektowane?
Ćwiczenia
Ćwiczenie nr 1 (2 godz.)
do wykładu nr 1 : Jakie są obecnie sieci transportowe na terenie Polski (analiza mapowa)? Jak historycznie kształtowały się te sieci (przykłady)? Jakie są plany przekształcenia tych sieci (przykłady)? Ćwiczenie praktyczne dotyczące określenia hierarchiczności układu drogowego (na mapach topograficznych i planach miast).
Ćwiczenie nr 2 (2 godz.)
do wykładu nr 2 : Co zawierają części komunikacyjne planów strategicznych, wojewódzkich i miejscowych (przykłady)? Jak wygląda proces planistyczny w zakresie komunikacji? Jak wygląda proces inwestycyjny dla konkretnej inwestycji drogowej? Ćwiczenie praktyczne dotyczące ustalenia najpotrzebniejszej inwestycji drogowej w regionie.
Ćwiczenie nr 3 (2 godz.)
do wykładu nr 3 : Jak ustalać niezbędne szerokości pasów komunikacyjnych (przykładowe obliczenia)? Jak wykonuje się badania nawierzchni drogowych (przykłady)? Jak wykonuje się badania ruchu (przykłady)? Jakie są założenia i metody prognozowania ruchu w transporcie? Ćwiczenie praktyczne dotyczące rozpoznawania klasy drogi na podstawie szerokości drogi, szerokości jezdni drogowej i odległości skrzyżowań.
Semestr 5 - Dr inż. H. Piotrowska
Tematy poszczególnych zajęć:
(przedstawiono w formie pytań, które powinien stawiać sobie każdy planista i każdy zarządzający gospodarką przestrzenną)
- Odprowadzanie i oczyszczanie ścieków ( 3 wykłady )
- Jakie rodzaje i ilości ścieków mogą powstawać na obszarach miejskich i wiejskich? Jakie mogą być metody postępowania z nimi i jakie skutki dla środowiska? Odbiorniki ścieków? Jakie są szczegółowe wymagania stawiane ściekom odprowadzanym do środowiska : do gruntu? do wód płynących lub stojących?
Wymagania i ograniczenia w zakresie wprowadzania ścieków do kanalizacji zbiorowej? Kiedy rozwiązania indywidualne a kiedy systemowe?
- Jakie są uwarunkowania i zasady funkcjonowania rozwiązań indywidualnych? Instalacje - urządzenia - zagospodarowanie działki - sposób gospodarowania przestrzenią (sprzężenia zwrotne) - wymagania techniczno- budowlane, higieniczno - sanitarne i ochrony środowiska?
Co robić, jeśli nie ma ani kanalizacji zbiorowej ani możliwości oczyszczania "na miejscu" (ewentualne środki transportu i miejsca wywozu nieczystości)? Jak planować sieci kanalizacyjne? Kanalizacja grawitacyjna, ciśnieniowa czy podciśnieniowa? Obiekty na sieci i ich zadania?
- Jak uzyskać wymagany stopień oczyszczenia ścieków przed wprowadzeniem do odbiornika? Jakimi metodami? Jakie urządzenia technologiczne są stosowane do oczyszczania ścieków? Na czym polega - obserwowany w ostatnich latach - postęp technologiczny w dziedzinie oczyszczania ścieków?
Co robić z osadami ściekowymi?
- Usuwanie i unieszkodliwianie odpadów stałych ( 2 wykłady )
- Jakie są główne uregulowania prawne dotyczące powstawania odpadów, przyjęte w Unii Europejskiej? Jak klasyfikuje się odpady? Rodzaje i ilość odpadów? Jakie są główne uwarunkowania społeczne, przestrzenne i przyrodnicze gospodarki odpadami? Kiedy wytwórca odpadów może ograniczyć się do rozwiązań autonomicznych, indywidualnych, a kiedy konieczne jest tworzenie systemu?
Jakie są elementy zorganizowanego systemu gospodarki odpadami stałymi? Jakie jest ich wzajemne powiązanie i zależności? Jakie są specyficzne uwarunkowania zewnętrzne funkcjonowania systemu? Dwie naczelne zasady ochrony środowiska przed odpadami : 1/ zapobiegać powstawaniu, 2/ odzyskiwać "u źródła"(zbierać selektywnie); jak je realizować w praktyce?
Co zostaje poza systemem gospodarowania odpadami komunalnymi: jakie systemy? jakie autonomiczne obiekty?
Czy i jakie rozwiązania indywidualne można stosować w sferze bytowo-gospodarczej?
- Jakiego zainwestowania wymaga organizacja systemu gospodarki odpadami stałymi (pojemniki, tabor wywozowy, zaplecze garażowo- techniczne dla taboru, stacje przeładunkowe, zakłady segregacji odpadów , zakłady przetwarzania i wykorzystania, składowanie odpadów )?
Jakie są podstawowe metody, technologie i urządzenia służące przetwarzaniu i wykorzystaniu odpadów stałych? Jaka jest ich efektywność z punktu widzenia zabezpieczenia środowiska, nakładów finansowych i eksploatacyjnych oraz gospodarowania przestrzenią?
Jakie procesy fizyczno - chemiczne i biologiczne zachodzą na składowiskach odpadów? Czym grożą środowisku? Kiedy występuje konieczność ograniczenia użytkowania terenów przyległych?
Jakimi instrumentami prawnymi i organizacyjnymi musi być wsparta nowa polityka "odpadowa" w kraju?
- Wymagania dotyczące planowania infrastruktury technicznej w ujęciu "przekrojowym", poprzez wszystkie dziedziny infrastruktury sanitarnej i energetycznej ( 1 wykład ).
Co powinno się znaleźć w poszczególnych dokumentach planistycznych w zakresie informacji o systemach i obiektach infrastruktury?
Jak powinien wyglądać proces kształtowania standardów rozwoju infrastruktury? Jakie procedury? Jak sporządzać programy i plany?
Z jakich wskaźników i norm należy korzystać w planowaniu i projektowaniu systemów i obiektów infrastruktury?
Tematyka ćwiczeń:
- Odprowadzanie i oczyszczanie ścieków ( 3 ćwiczenia )
- Przegląd aktów prawnych dotyczących powstawania i klasyfikacji ścieków; omówienie ustawy Prawo Wodne - ćwiczenie dotyczące określenia sposobu korzystania z wód w różnych warunkach zagospodarowania terenu; ćwiczenie dotyczące wyboru odbiornika ścieków komunalnych i lokalizacji oczyszczalni w konkretnych warunkach "modelowej" aglomeracji,
- Przegląd koncepcji technologicznych i przestrzennych dotyczących systemów kanalizacyjnych pracujących na zasadach: grawitacji oraz przepływów wymuszonych; ćwiczenie na temat wpływu uwarunkowań terenowych i ekonomicznych na wybór systemu.
Przećwiczenie sposobu postępowania w przypadku, gdy nie ma możliwości podłączenia nieruchomości do systemu kanalizacji zbiorowej - zaprojektowanie urządzeń do gromadzenia nieczystości, omówienie projektu stacji zlewnej.
- Przećwiczenie obliczeń ilości powstających ścieków i ich nierównomierności na konkretnych przykładach: gmin i nieruchomości; obliczenie równoważnej liczby mieszkańców,
Obliczenia stopnia oczyszczania ścieków; zaprojektowanie rodzaju urządzeń oczyszczających i ich kubatury.
- Usuwanie i unieszkodliwianie odpadów stałych (2 ćwiczenia)
- Przegląd aktów prawnych - unijnych i krajowych - normujących zagadnienia powstawania odpadów ( w tym ich klasyfikacji ) oraz postępowania z nimi; ćwiczenie dotyczące zakwalifikowania wybranego odpadu do określonego rodzaju i grupy ; obliczenia ilości powstających odpadów komunalnych w różnych typach zabudowy;
Przećwiczenie sposobu postępowania z różnymi rodzajami odpadów komunalnych i doboru - najbardziej dla nich odpowiedniego - zasięgu przestrzennego systemu gospodarowania,
- Przegląd koncepcji technologicznych różnych metod : gromadzenia, selektywnej zbiórki, transportu, segregacji, przerobu i końcowego unieszkodliwiania odpadów komunalnych,
Zaprojektowanie systemu postępowania z różnymi rodzajami tych odpadów dla aglomeracji składającej się z miasta powiatowego oraz 4 gmin położonych w promieniu do kilkunastu km.
Obliczenie zasięgu stref ograniczonego użytkowania wokół składowiska odpadów o pow. 1-go i 10 ha.
- Wymagania dotyczące planowania systemów i obiektów infrastruktury w ujęciu "przekrojowym" (1 ćwiczenie).
Przedyskutowanie szczegółowych wymagań co do zakresu informacji o rozwiązaniach infrastruktury w poszczególnych etapach prac planistycznych i projektowych w zagospodarowaniu przestrzennym.
Przegląd dotychczasowych doświadczeń dotyczących wskaźników zapotrzebowania powierzchni niezbędnej dla funkcjonowania kubaturowych i liniowych obiektów infrastruktury.
Wykonanie pracy syntetyzującej dotychczasowe wiadomości studenta z różnych dziedzin infrastruktury tj. wykonanie projektu wyposażenia małego osiedla w infrastrukturę techniczną ( podłączenie do miejskiej sieci wodociągowej, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej i napowietrznej sieci energetycznej ).
|
Sylabus przedmiotu: