prof dr hab. Janusz Ostrowski
mgr Edmund Tusiński

Przedmiot zaliczany jest do przedmiotów specjalnościowych i specjalizacyjnych na kierunku: ochrona środowiska.
Realizowany jest w 5 semestrze studiów (III rok) w wymiarze:

Studia niestacjonarne:

• godziny obliczeniowe (45'): wykłady - 10 godz.; ćwiczenia - 20 godz.
• godziny realizowane (50'): wykłady - 9 godz.; ćwiczenia - 18 godz.

System Informacji Przestrzennej to system pozyskiwania, przetwarzania i udostępniania informacji o obiektach i zjawiskach posiadających jednoznaczne przestrzenne odniesienie. Przestrzenne odniesienie obiektów oznacza, że muszą one znajdować się w przestrzeni stanowiącej przedmiot badań geografii, a więc w środowisku geograficznym (powierzchnia Ziemi, atmosfera ziemska do troposfery włącznie, wszechocean oraz skorupa ziemska do 5000 m ). W SIP do przetwarzania i udostępniania tych informacji wykorzystywana jest technika komputerowa. Komputerowe modele danych informacji przestrzennej dzielą się na trzy podstawowe grupy: model rastrowy, model siatki (matrycowy), model wektorowy.

1. Układy współrzędnych kartograficznych
   • definicje pojęć związanych z układami współrzędnych kartograficznych,
   • elipsoidy GRS-80 (WGS-84) i Krasowskiego
   • układy współrzędnych kartograficznych obowiązujące w Polsce oparte na elipsoidzie Krasowskiego,
   • układy współrzędnych kartograficznych obowiązujące w Polsce oparte na elipsoidzie GRS-80 (WGS-84),
   • przeliczenia pomiędzy układami (program TRANSPOL).
2. Przetwarzanie map zapisanych w plikach rastrowych (model rastrowy)
   • formy zapisu map rastrowych w plikach;
   • problemy skanowania map;
   • wstępna obróbka po skanowaniu;
   • problemy związane z łączeniem fragmentów zeskanowanych map;
   • problemy związane z paletami kolorów w mapach rastrowych.
3. Przykłady wykorzystania map rastrowych w praktyce (model rastrowy)
   • pakiet programów do generowania map właściwości hydrofizycznych gleb ornych Polski,
   • program prezentacji parametrów w układzie przestrzennym województw i powiatów.
4. Wykorzystanie obrazów satelitarnych i zdjęć lotniczych (model rastrowy)
   • budowa i podstawowe parametry zdjęć satelitarnych i lotniczych
   • pojęcie sceny,
   • pojęcie rozdzielczości (wielkości piksela),
   • pojęcie zakresu fotografowanego widma (obrazy w tonach szarości, obrazy kolorowe, obrazy w podczerwieni),
   • przykłady zdjęć satelitarnych wykonanych przez różne satelity o różnej rozdzielczości i różnym spektrum,
   • przykłady map opracowanych na bazie zdjęć satelitarnych.
5. Systemy informacji przestrzennych oparte na sieci pól znaczonych (model rastrowy w połączeniu z wektorowym)
   • definicja systemu pól znaczonych,
   • sposób zapisywania informacji w układzie pól znaczonych,
   • Baza Danych Gleb Marginalnych jako przykład GIS opartego na polach znaczonych.
6. Cyfrowy model terenu (model siatki)
   • budowa plików z danymi do generowania cyfrowego modelu terenu
   • tworzenie siatek (grid) sytuacji wysokościowej (omówienie metod),
   • sposoby edycji siatek,
   • wizualizacja sytuacji wysokościowej w formach:
   • mapy poziomicowej (Contour maps),
   • obrazu rastrowego (Image maps),
   • mapy cieniowanej (Shaded relief),
   • mapy wektorów (Vector maps),
   • mapy linii geometrycznych (Wireframe).
   • przykład wykorzystania cyfrowego modelu terenu w programie symulacji małych zlewni rzecznych.
7. Wielowarstwowy system informacji przestrzennych oparty na bazie pakietu ArcGIS (model wektorowy)
   • typy warstw obsługiwane przez ArcGis,
   • pojęcie informacji graficznej i niegraficznej,
   • formaty plików jakie można zaimportować do ArcGis,
   • dostosowywanie przestrzenne,
   • wizualizacja warstw,
   • narzędzia do tworzenia i edycji warstw (digitalizacja na ekranie),
   • generowanie dokumentacji wynikowej.
8. Problemy łączenia i dostosowywania przestrzennego modeli rastrowego i wektorowego zapisanych w różnych warstwach na przykładzie mapy Polski zapisanej w skali 1:1 000 000 w pakiecie ArcGIS (model wektorowy)
   • wpasowanie w ekran obu warstw,
   • określenie punktów przestrzennego dostosowania,
9. Na bazie warstwy rastrowej tworzenie nowej warstwy wektorowej granic województw oraz ich osymbolizowanie w pakiecie ArcGIS (model wektorowy)
   • digitalizacja dwóch stykających się województw,
   • rozwiązanie problemu nakładania się wspólnej granicy,
   • wybór sposobu graficznej prezentacji wprowadzonych obszarów województw.

• Gaździcki J. Systemy informacji przestrzennej,. PWN, Warszawa, 1991.
• Urbański, J. Zrozumieć GIS. Analiza informacji przestrzennej. PWN, Warszawa, 1997.
• Kistowski M., Iwańska M. Systemy Informacji Geograficznej, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań 1997.
• Kraak M-J., Ormeling F.: Kartografia, wizualizacja danych przestrzennych, PWN, Warszawa 1998.
• Myrda G. GIS czyli mapa w komputerze, Helion, Gliwice, 1999.
• Werner, P. Wprowadzenie do systemów geoinformacyjnych. Uniwersytet Warszawski, Warszawa, 2004.
• Litwin, L., Myrda, G. Systemy Informacji Geograficznej. Zarządzanie danymi przestrzennymi w GIS, SIP, SIT, LIS. Helion, Gliwice, 2005.

• Przewłocki S. Geodezja dla inżynierii środowiska PWN, 1997.
• Widacki, W. Wprowadzenie do systemów informacji geograficznej. Instytut Geografii UJ, Wydawnictwo TEXT, Kraków, 1997.
• Kozak, J. Wprowadzenie do systemów informacji geograficznej - Ćwiczenia. Instytut Geografii UJ, Wydawnictwo TEXT, Kraków, 1997.
• Magnuszewski A. GIS w geografii fizycznej, PWN, Warszawa,1999.